Akkerbouwer Geert Goossens uit Nieuwpoort kiest al jaren bewust voor een andere aanpak op zijn bedrijf. Wat begon als interesse in natuur, groeide uit tot een doordachte combinatie van landbouw, bodemzorg en biodiversiteit. Stap voor stap bouwt hij aan een weerbare bodem én een rijker landschap.
Wie het erf van Geert oprijdt, komt terecht in een landschap met een geschiedenis. De zone tussen de IJzer en de oude trambedding Diksmuide-Nieuwpoort was tijdens de Eerste Wereldoorlog niemandsland en stond grotendeels onder water. \u200b “Mijn grootouders zijn hier na de oorlog gestart,” vertelt hij. “Tijdens werken aan een loods vonden we hier onlangs nog een bom van 95 kilo uit de Eerste Wereldoorlog. Die was nog in perfecte staat.”
Boeren op natte kleigrond
Ook vandaag bepaalt water nog altijd het ritme van het akkerbouwbedrijf van Geert. De zware kleigrond is gevoelig voor wateroverlast en de teelaarde is beperkt. “Onze grond is snel waterziek,” zegt Geert. “Daarom kiezen we bewust voor akkerbouwgewassen. Aardappelen zijn hier bijvoorbeeld moeilijk. Zomergranen passen beter bij deze bodem.”
Op zijn bedrijf teelt hij tarwe, gerst, suikerbieten, koolzaad en vlas. Vroeger lagen de percelen versnipperd, maar via een ruilverkaveling werden ze herschikt tot grotere kavels. Dat maakt het werk efficiënter – ook voor de beheerovereenkomsten die Geert sinds 2015 op zijn bedrijf toepast. Vandaag beheert hij ruim acht hectare faunaranden, sommige in combinatie met een optionele korte strook, en ruim drie hectare bloemenakkers.
Van interesse naar beheerovereenkomsten
Zijn interesse in natuur en biodiversiteit gaat ver terug. “In de jaren ’80 was ik daar al mee bezig,” zegt Geert. “We plaatsen toen bijvoorbeeld al bakken voor kerkuilen.” De stap naar beheerovereenkomsten kwam er in 2015, na een gesprek met een VLM-bedrijfsplanner. “Ze vroegen of ik interesse had en zo ben ik begonnen met faunaranden langs de vaart. Die werden aangelegd langs percelen waar ik toch schade had van watervogels. Van daaruit is het verder geëvolueerd.”
Een belangrijke rol speelde het Europese project Partridge, waarin landbouwers maatregelen testten om akkervogels en nuttige insecten meer kansen te geven. Op zijn bedrijf werd toen een keverbank aangelegd. Dat is een verhoogde, minimaal beheerde grasstrook die een warm en droog leefgebied biedt voor insecten en zo bijdraagt aan natuurlijke plaagbestrijding en extra voedsel- en schuilplek voor akkervogels. Onderzoekers kwamen regelmatig insecten monitoren en legden uit welke rol bepaalde soorten speelden op het bedrijf.
De keverbank trekt nuttige insecten aan, waardoor hij vandaag minder gewasbescherming nodig heeft. “Wij hadden toen veel last van slakken,” vertelt Geert. “Via dat project leerde ik dat sluipwespen hun eitjes in slakken leggen. En die zijn nuttig om bijvoorbeeld bladluizen te bestrijden.” Hij besloot een experiment te doen en stopte met slakkenkorrels te strooien, om de sluipwespen meer kansen te geven. Dat had nog een extra effect: de regenwormen kwamen terug. Tegelijk stopte hij ook met preventief sproeien tegen de bladluizen.
Hij begon voorzichtig, op kleine schaal. Eerst enkele hectaren, daarna stap voor stap meer. “Je probeert iets, je kijkt wat het geeft, en als het werkt, breid je uit.”
Foto's : 1: bloemenakker vlinderbloemigen links, faunarand rechts; 2: faunarand plus met korte strook, je ziet korenbloemen en klaprozen; 3: links faunarand, rechts de keverbank.
Minder ploegen, meer bodemleven
Doorheen de jaren groeide zijn focus op een gezonde bodem. “Vroeger had ik veel slakken. Nu zie ik meer regenwormen.” Dat blijkt een kantelpunt. De regenwormen zorgen voor een betere bodemstructuur en waterinfiltratie, waardoor de natte plekken op zijn percelen verminderen. “En de wortels van de gewassen volgen de gangen van regenwormen makkelijker en dieper naar beneden, dat is beter voor mijn planten en voor de opbrengst.”
Dat inzicht zette hem aan tot een andere manier van werken. “Ik schakelde over op ploegloos boeren. Ik keer de grond niet meer om, maar bewerk hem oppervlakkig. Zo blijft de humuslaag bovenaan en bescherm je het bodemleven.” Ook groenbemesters spelen daarin een rol. Daarnaast experimenteert hij met het maaisel van de beheerovereenkomsten, dat hij composteert en opnieuw op zijn akkers uitbrengt.
“Je moet eerst zorgen dat je bodem goed zit. Veel mensen denken bij ploegloos werken gewoon: ik mag niet meer ploegen. Maar zo werkt het niet. Je moet eerst bodemleven opbouwen en dat gebeurt niet van de ene dag op de andere.”
Beheerovereenkomsten als onderdeel van het bedrijf
Voor zijn beheerovereenkomsten werkt Geert nauw samen met VLM-bedrijfsplanner Hilde Roels. Samen bekijken ze welke percelen geschikt zijn voor beheerovereenkomsten en hoe die praktisch inpasbaar blijven.
“Geert is gestart met faunavoedselgewassen en is daarna geëvolueerd naar bloemenmengsels uit het Partridge-project,” vertelt Hilde. Vandaag heeft hij beheerovereenkomsten faunaranden en bloemenakkers met vlinderbloemigen en tweejarige soorten,” vertelt Hilde.
Ook daarin was het zoeken naar de juiste aanpak. “In het begin zaaide ik sommige bloemenmengsels te dicht in. Als landbouwer zie je graag dat iets mooi dicht groeit”, zegt Geert lachend. “Maar akkervogels zoals patrijzen hebben net een open structuur nodig, waarin ze nesten kunnen maken.” Door te experimenteren met lagere zaaidichtheden en andere mengsels ontstonden de bloemenakkers zoals ze er vandaag liggen.
Bij de aanleg houdt hij sterk rekening met onkruidbeheer. Hij werkt met een vals zaaibed en probeert het perceel vóór het zaaien zo proper mogelijk te krijgen. “Het moet mooi staan en ik wil zo weinig mogelijk onkruid.”
De beheerovereenkomsten zijn voor Geert geen apart project naast zijn landbouwbedrijf. Hij bekijkt ze als volwaardige onderdelen van zijn bedrijfsvoering. “Ik beheer die zoals een landbouwgewas. Dat vraagt ook werk. Maaien, opvolgen, distels aanpakken, …”
Foto's: 1: faunarand plus, en korte strook- links op de foto de korte strook, midden en rechts de bassistrook waarvan de helft gemaaid werd in het voorjaar; 2: links faunarand plus met korte strook, rechts bloemenakker vlinderbloemigen; 3: faunarand plus met korte strook als verplichte beschermingsstrook naast een VHA waterloop.
Economisch realisme
Toch wil Geert het verhaal niet mooier voorstellen dan het is. Over de economische kant blijft hij nuchter. “Voor het geld moet je het niet doen,” zegt hij. “Een beheerovereenkomst brengt niet meer op dan een landbouwgewas. Bij een slechte oogst of lage gewasprijzen kan een beheerovereenkomst financieel gunstiger uitvallen, maar in andere jaren is dat minder het geval. Je moet de opbrengst op langere termijn bekijken.”
Hij wijst ook op een belangrijk knelpunt: mest. “Veel landbouwers hebben al hun gronden nodig om mest op te brengen. Als dat niet kan op percelen met beheerovereenkomsten, is dat voor hen een probleem.” Voor zijn bedrijf, zonder eigen veestapel, speelt dat minder. Zelf gebruikt hij kunstmest en dierlijke mest van een collega-landbouwer op zijn akkerbouwgewassen.
“Het uitzicht alleen al is de moeite”
Na ruim tien jaar beheerovereenkomsten kijkt Geert positief terug. “De vogels die je hoort. Het prachtige uitzicht. Ik kijk eigenlijk uit op een grote tuin met bloemen.” De keverbank laat hij bewust liggen. Die werd al tien jaar niet meer bewerkt en maakt vandaag deel uit van een faunarand. Hij zou het zelfs interessant vinden mocht opnieuw onderzocht worden welke insecten er vandaag allemaal leven.
Zijn advies aan collega-landbouwers is duidelijk: begin klein. “Start op percelen waar landbouw minder goed rendeert. Test en zie wat werkt voor jouw bedrijf. Want elk bedrijf is anders, iedereen heeft zijn visie. En niet alles werkt meteen. Je moet het opbouwen, zeker als je bijvoorbeeld ploegen wil afbouwen. Eerst zorgen voor een goede bodem, dan pas de volgende stap.”
Meer informatie
", "header": { "large": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/60b431af-34e8-4853-a15f-2b82ff6d2a29/-/preview/1200x1200/-/format/auto/", "release": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/60b431af-34e8-4853-a15f-2b82ff6d2a29/-/preview/1200x1200/-/format/auto/" }, "images": [ { "caption": "", "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/cfe6e1c8-e6c8-41d2-98b3-8cd31e4b2597/", "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/cfe6e1c8-e6c8-41d2-98b3-8cd31e4b2597/-/preview/500x500/-/format/auto/", "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/cfe6e1c8-e6c8-41d2-98b3-8cd31e4b2597/-/preview/200x200/-/format/auto/", "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/cfe6e1c8-e6c8-41d2-98b3-8cd31e4b2597/-/preview/100x100/-/format/auto/", "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/cfe6e1c8-e6c8-41d2-98b3-8cd31e4b2597/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/", "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/cfe6e1c8-e6c8-41d2-98b3-8cd31e4b2597/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/" }, { "caption": "", "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f3429c3-850a-4098-b86d-32b1d5e8d84d/", "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f3429c3-850a-4098-b86d-32b1d5e8d84d/-/preview/500x500/-/format/auto/", "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f3429c3-850a-4098-b86d-32b1d5e8d84d/-/preview/200x200/-/format/auto/", "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f3429c3-850a-4098-b86d-32b1d5e8d84d/-/preview/100x100/-/format/auto/", "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f3429c3-850a-4098-b86d-32b1d5e8d84d/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/", "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f3429c3-850a-4098-b86d-32b1d5e8d84d/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/" }, { "caption": "", "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/ddb18a8b-b904-497b-8572-031eed848832/", "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/ddb18a8b-b904-497b-8572-031eed848832/-/preview/500x500/-/format/auto/", "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/ddb18a8b-b904-497b-8572-031eed848832/-/preview/200x200/-/format/auto/", "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/ddb18a8b-b904-497b-8572-031eed848832/-/preview/100x100/-/format/auto/", "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/ddb18a8b-b904-497b-8572-031eed848832/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/", "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/ddb18a8b-b904-497b-8572-031eed848832/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/" }, { "caption": "", "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/fbf9d596-4db8-4eb4-944d-75ed76577ddb/", "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/fbf9d596-4db8-4eb4-944d-75ed76577ddb/-/preview/500x500/-/format/auto/", "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/fbf9d596-4db8-4eb4-944d-75ed76577ddb/-/preview/200x200/-/format/auto/", "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/fbf9d596-4db8-4eb4-944d-75ed76577ddb/-/preview/100x100/-/format/auto/", "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/fbf9d596-4db8-4eb4-944d-75ed76577ddb/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/", "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/fbf9d596-4db8-4eb4-944d-75ed76577ddb/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/" }, { "caption": "", "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f048f96-b0a5-4d21-a421-e4e835d5840a/", "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f048f96-b0a5-4d21-a421-e4e835d5840a/-/preview/500x500/-/format/auto/", "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f048f96-b0a5-4d21-a421-e4e835d5840a/-/preview/200x200/-/format/auto/", "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f048f96-b0a5-4d21-a421-e4e835d5840a/-/preview/100x100/-/format/auto/", "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f048f96-b0a5-4d21-a421-e4e835d5840a/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/", "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/7f048f96-b0a5-4d21-a421-e4e835d5840a/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/" }, { "caption": "", "original": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/1b35f4d8-2607-4dfa-b555-9b27143d7048/", "medium": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/1b35f4d8-2607-4dfa-b555-9b27143d7048/-/preview/500x500/-/format/auto/", "small": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/1b35f4d8-2607-4dfa-b555-9b27143d7048/-/preview/200x200/-/format/auto/", "thumbnail": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/1b35f4d8-2607-4dfa-b555-9b27143d7048/-/preview/100x100/-/format/auto/", "square": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/1b35f4d8-2607-4dfa-b555-9b27143d7048/-/scale_crop/200x200/center/-/format/auto/", "squaresmall": "https://cdn.uc.assets.prezly.com/1b35f4d8-2607-4dfa-b555-9b27143d7048/-/scale_crop/58x58/center/-/format/auto/" } ], "author": { "first_name": "Leen", "last_name": "Van den Bergh" }, "format_version": 5 }