De 9 bodempraktijken voor regeneratieve bodemzorg
Doorheen het lerend netwerk formuleerden de Bodempioniers 9 bodempraktijken die ze essentieel vinden in regeneratieve bodemzorg. Ze vormen een leidraad voor iedereen die met bodemherstel aan de slag wil.
11 februari 2026
In deze nieuwsbrief zoomen we in op één bodempraktijk: Observeer de bodem.
“De natuur toont ons wat werkt, als we bereid zijn te kijken.”
Observeren is misschien wel de meest onderschatte bodempraktijk. En tegelijk de belangrijkste. Door écht te kijken en te leren van hoe de natuur het doet, krijg je inzicht in wat je bodem nodig heeft.
Het al dan niet aanwezig zijn van spontane vegetatie, ‘onkruiden’ of insectenplagen vertellen iets over:
- hoe nat of droog de bodem is,
- de pH,
- de beschikbaarheid van nutriënten,
- mogelijke verdichting,
- de algemene bodemvruchtbaarheid,
- én hoe wij als mensen met die bodem omgaan.
Wie leert kijken en begrijpen, leert wat de bodem nodig heeft. Het vraagt een bereidheid om nieuwsgierig te zijn en de signalen die de bodem geeft te leren interpreteren. Daar kunnen Bodempioniers elkaar bij helpen.
Waar lopen we vaak tegenaan?
In de praktijk botsen veel mensen op dezelfde drempels:
- We grijpen te snel in.
- We kennen de indicatorwaarde van planten en bodemsignalen onvoldoende.
- We vertrouwen sterk op chemische of technische oplossingen.
- We nemen te weinig tijd om te observeren.
En daar ligt net een enorme leerwinst.
Wat helpt? Praktische handvatten
Observeren hoeft niet ingewikkeld te zijn. Kleine, eenvoudige stappen maken al een groot verschil en geven je veel informatie over hoe het met je bodem gesteld is:
- Ruik aan de bodem, voel de structuur, bekijk de kruimelvorming,
- Tel regenwormen,
- Houd een bodemdagboek bij,
- Observeer hoe je perceel en de bodem verandert doorheen de seizoenen,
- Leer je ‘onkruiden’ lezen,
- Meet waar je vandaag staat en volg veranderingen,
- Werk met kleine, trage experimenten,
- Pas je beheer aan de plek aan,
- Vermijd symptoombestrijding en werk samen met natuurlijke processen en
- Durf je aannames en routines in vraag te stellen.
Observeren is geen extra taak, maar een andere manier van werken. Het leert je ook iets over het wonder, de schoonheid en de veerkracht van de natuurlijke processen van onze planeet. En hoe je met die processen kan samenwerken.
Wil je ook de andere bodempraktijken leren kennen? Kom naar het Bodemforum op vrijdag 6 maart 2026 in Brussel.