Landinrichtingsproject Moervaartvallei: samen voor natuurherstel en -beleving in Maaibos

De Vlaamse overheid investeert 50.846 euro via landinrichtingssubsidie in natuurherstel en -beleving van Maaibos in de Moervaartvallei, goed voor een totale oppervlakte van 43 hectare. De totale kostprijs voor de inrichting van Maaibos wordt geraamd op 600.000 euro. ​
​De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) werkt hiervoor samen met partners (North Sea Port, Provincie Oost-Vlaanderen, de Vlaamse Milieumaatschappij, Lokeren en Lochristi). De start van de werken is voorzien in de zomer 2026.

Het natuurherstel in Maaibos kadert in het eerste landinrichtingsplan (Kalvekant, Reepkens, Oostdonk, Maaibos) in de Moervaartvallei dat op 22 december 2023 is goedgekeurd is door de Vlaamse Regering. Het landinrichtingsplan is opgemaakt door Vlaamse Landmaatschappij (VLM) in nauw overleg met verschillende partners. Dit landinrichtingsplan vertaalt de visie uit de Raamovereenkomst Moervaartvallei en het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) Moervaartvallei fase 1 in concrete realisaties op het terrein. Het projectgebied Maaibos heeft in het GRUP de bestemming natuurgebied.

Wat houden de werken in?

Het Maaibos – dat eigenlijk geen bos is – ligt in Lokeren vlakbij het provinciaal domein Puyenbroeck (Lochristi). De klemtoon ligt op een ondiepe afgraving van 18 hectare van akkers en soortenarme graslanden. Door de voedselrijke toplaag te verwijderen, krijgen soortenrijke en nattere graslanden opnieuw kansen. Gronddammen en een bijkomende stuw in bestaande grachten zullen het water langer vasthouden in het gebied, wat de sponscapaciteit verhoogt.

“We combineren hier natuurinrichting, verhoging sponscapaciteit en recreatie. Ook bezoekers plukken de vruchten van deze ingrepen”, zegt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. “Het gebied kan vandaag al wandelend verkend worden via omliggende paden, zoals het Zuidledepad en de Hogedreef. Dankzij landinrichting worden deze paden verbeterd en sluiten ze voortaan beter aan op de parking van het provinciaal domein. Er komen ook zitbanken, zodat bezoekers extra kunnen genieten van het natuurgebied Maaibos en de Zuidlede.”

Tot slot pakken we een prioritair migratieknelpunt voor de otter aan ter hoogte van de weg-waterkruising.

Eénoogotter is intussen een gekende bewoner in het gebied en liet zich al meermaals fotograferen door de wildcamera ©Joris Everaert

Eénoogotter is intussen een gekende bewoner in het gebied en liet zich al meermaals fotograferen door de wildcamera ©Joris Everaert

Eénoogotter is intussen een gekende bewoner in het gebied en liet zich al meermaals fotograferen door de wildcamera ©Joris Everaert

Waarom deze ingrepen?

In Maaibos herstellen we de sponswerking van het landschap: water wordt vastgehouden en vertraagd afgegeven, zodat het langer beschikbaar blijft voor de natuur. We bouwen mee aan valleiherstel dat graslandontwikkeling, natuurbeleving en waterbeheer combineert om zo de gevolgen van klimaatverandering beter op te vangen.

De inrichting van Maaibos realiseert het project 22 ha nieuwe natuur als compensatie voor het verlies aan verboden te wijzigen vegetaties door uitbreiding van de Gentse haven.

Minnelijke verwerving

Alle percelen in Maaibos zijn minnelijk verworven door de VLM met financiële steun van de Vlaamse overheid Afdeling Maritieme toegang (AMT), North Sea Port en de Provincie Oost-Vlaanderen. De aankopen verliepen via de grondenbank Gentse Kanaalzone en Moervaartvallei, in een systeem van minnelijke aankoop en ruil. Hierbij werden ook bijkomende vergoedingen (flankerende maatregelen) toegekend aan eigenaars en gebruikers. ​
​De afspraken hierover zijn vastgelegd in de Raamovereenkomst Moervaartvallei. In 2026 draagt de VLM de laatste percelen over aan de Provincie Oost-Vlaanderen.
​Voor het beheer laat de Provincie Oost-Vlaanderen zich ondersteunen door vzw Durme. Vzw Durme maakt afspraken met een lokale landbouwer. Zijn dieren zijn blij met het kruidenrijk hooi uit Maaibos. De variatie aan natuurlijke vezels zal door de natuurontwikkelingsmaatregelen alleen maar toenemen.

Samenwerking en start van de werken

De kost voor uitvoering wordt verdeeld onder verschillende partners: North Sea Port, Provincie Oost-Vlaanderen, Departement Omgeving (subsidies landinrichting), de Vlaamse Milieumaatschappij, de stad Lokeren en de gemeente Lochristi. Momenteel voorzien de betrokken partners de nodige budgetten in hun begroting. ​
​Nu er een financieel akkoord is, kan de Vlaamse Landmaatschappij de opdracht gunnen en de start van de werken voorbereiden. Als alles volgens plan verloopt, starten de werken nog deze zomer.

De kruising van de waterloop Zuidlede met de weg Stenenbrug is een prioriair migratiekenlpunt in het soortenbeschermingsprogramma voor otter. De soort wordt er waargenomen en een tunnel onder de weg zorgt voor een veiliger onderdoorgang. ©Vlaamse Landmaatschappij, Ludwig De Loose

Meer info over het landinrichtingsproject op www.vlm.be/moervaartvallei