Vernatte graslanden geven weidevogels opnieuw kansen in de Oudlandpolder

Eerste resultaten van Europees FarmBird-project tonen succes voor grutto, kievit en tureluur

10 augustus 2026

De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) ziet bemoedigende resultaten op zeven vernatte graslandpercelen in de Oudlandpolder. Binnen het Europese Interreg-project FarmBird werden de voorbije maanden broedvogels en trekvogels opgevolgd op percelen waar water langer wordt vastgehouden. De monitoring toont aan dat de vernattingsmaatregelen bijdragen aan aantrekkelijk leefgebied voor verschillende weidevogelsoorten, waaronder grutto, kievit, tureluur, kluut en bergeend. Op meerdere locaties werden nesten, eieren, kuikens en pas uitgevlogen jongen vastgesteld.

Natte graslanden als broedgebied

De zeven proefpercelen liggen verspreid over de Oudlandpolder, in de omgeving van Klemskerke, Vijfwege, Houthave en Zuienkerke. Door het waterpeil tijdelijk te verhogen ontstaan plas-draszones, natte laagtes en laantjes die ideaal zijn voor broedende weidevogels. De monitoring bevestigt dat deze habitats intensief gebruikt worden tijdens het broedseizoen. Zo werden op verschillende percelen broedende grutto's, tureluurs en kieviten vastgesteld. Op één perceel werden vier gruttonesten gevonden, telkens met vier eieren. Op een ander perceel ontdekten bedrijfsplanners zelfs een uitzonderlijk gruttolegsel met vijf eieren.

Ook belangrijk voor trekvogels

Naast broedvogels blijken de vernatte graslanden ook een belangrijke tussenstop voor doortrekkende vogels. Vooral één perceel in Zuienkerke groeide uit tot een hotspot voor steltlopers en watervogels. Hier werden tijdens de voorjaarstrek onder meer 157 kemphanen, 14 bosruiters, verschillende groenpootruiters, zilverplevieren en zelfs lepelaars waargenomen. De resultaten tonen hoe waardevol tijdelijke natte graslanden kunnen zijn voor vogels die tijdens hun trektocht rust- en voedselgebieden nodig hebben.

Natte graslandpercelen hebben een grote aantrekkingskracht op broedende weidevogels en doortrekkende soorten. © VLM, Bert Dekock

Drones helpen nesten beschermen

Binnen FarmBird test de VLM ook nieuwe technieken om vogels te monitoren. Met drones uitgerust met warmtecamera's kunnen nesten worden opgespoord zonder het terrein te betreden. Tijdens de proefvluchten werden verschillende nesten van grutto's en kieviten ontdekt, evenals kuikens en andere dieren zoals jonge hazen. De techniek maakt een nauwkeurige opvolging mogelijk en beperkt de kans op verstoring van vogels of beschadiging van nesten.

Kwetsbare kuikens, gerichte bescherming

De inspanningen van de landbouwers zijn geen overbodige luxe. Weidevogels broeden op de grond. De kuikens verlaten meteen het nest en moeten zich al snel zelfstandig redden. In die kwetsbare fase gaat het vaak mis: door intensieve landbouw en predatie overleeft gemiddeld slechts 0,25 kuiken per nest tot het kan vliegen. Dat is te weinig om de populatie op peil te houden.

Beheerovereenkomsten spelen daarop in. Beheerovereenkomsten faunagrasland (plasdras) zijn specifiek ingericht voor weidevogels, zowel voor de broedfase als voor de opgroeiende kuikens. Faunaranden (plus) zorgen voor variatie in vegetatie, met korte vegetatie om voedsel te zoeken, en langere grasstroken en ruigere zones als schuilplaats. Ook in kruidenrijke akkerranden vinden kuikens voedsel en dekking. In combinatie met aangepaste landbouwactiviteiten vermindert dat de kans dat nesten of kuikens verloren gaan aanzienlijk.

Europese samenwerking voor biodiversiteit

Het FarmBird-project onderzoekt hoe landbouw en biodiversiteit beter kunnen samengaan. Partners uit verschillende Europese landen wisselen kennis uit over maatregelen die landbouwgebieden aantrekkelijker maken voor akkervogels en weidevogels. Door de inzet van innovatieve monitoring kunnen weidevogels beter worden gevolgd en kan er nog gepaster gereageerd worden om de achteruitgang tegen te gaan. De resultaten uit de Oudlandpolder tonen aan dat gerichte vernattingsmaatregelen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het herstel van biodiversiteit in agrarische landschappen.