Weerbaar Water+Land+Schap: vier lokale gebiedscoalities geven raad
9 maart 2026
Extreme regen, langdurige droogte en toenemende druk op open ruimte maken één ding duidelijk: ons landschap moet weerbaarder worden. Met Weerbaar Water+Land+Schap zetten lokale gebiedscoalities in Vlaanderen een belangrijke stap van advies naar praktijk.
In de brochure “Weerbaar Water+Land+Schap – het advies Weerbaar Waterland in de praktijk” delen vier gebiedscoalities hoe zij het Vlaamse advies Weerbaar Waterland concreet vertalen naar actie op het terrein. Niet via één groot infrastructuurproject, maar via slimme, lokale ingrepen die samen een groot verschil maken. Centraal staat het idee van het sponslandschap: een landschap dat water vasthoudt, buffert, infiltreert en vertraagd afgeeft. Met de brochure wil VLM en haar partners andere overheden inspireren, verbinden en aanzetten tot actie. Want werken aan sponslandschappen is een investering in onze gezamenlijke toekomst.
VLM is partner in het Interreg Europe project NBS4local. In de brochure lees je hoe organisaties oplossingen gebaseerd op de natuur hebben ingepland en wat hun ervaringen zijn hierover.
%C2%A9VLM%2C%20Herlinde%20Jacobs.jpg)
Vier verschillende gebieden met één doel
De ervaringen komen uit vier uiteenlopende gebieden: de bovenloop van de IJzer, Midden- en Zuid-West-Vlaanderen, het stroomgebied Wissenbos in de Getestreek en het Living Lab Herk en Mombeek in Zuid-Limburg. Elk gebied is anders en heeft een andere bodem, een andere waterdynamiek en andere uitdagingen. Toch hebben ze allemaal hetzelfde doel: het landschap wapenen tegen extreme weersomstandigheden.
De vier pilootgebieden werken met oplossingen gebaseerd op de natuur oplossingen, geïnspireerd op internationale voorbeelden uit Spanje, Polen, Hongarije en Finland.
Tien leerpunten voor wie aan de slag wil
De brochure bundelt tien ervaringsgerichte leerpunten die interessant zijn voor iedereen die werkt aan water, landbouw, natuur en landschap. Enkele voorbeelden:
- Er is genoeg water per jaar, maar we houden het niet lang genoeg vast;
- Veel kleine maatregelen, verspreid over het landschap, hebben meer effect dan één grote ingreep;
- Waterzekerheid werkt verbindend en brengt landbouwers, natuurbeheerders, bewoners en overheden rond dezelfde tafel;
- Duidelijke doelen stellen zoals hoeveel water willen we vasthouden (in hectares en kubieke meters) helpen richting te geven en zorgen voor een houvast wanneer je plannen maakt om actie te nemen.
Samenwerken van bron tot monding
De rode draad om te slagen is een goede samenwerking. Water houdt zich niet aan perceels- of gemeentegrenzen. Wat bovenstrooms gebeurt, heeft gevolgen benedenstrooms. Daarom werken de gebiedscoalities samen over het hele stroomgebied, van bron tot monding. Zo bouwen ze aan solidariteit in het landschap. Wetenschappelijke modellering, lokale terreinkennis, ontwerpend onderzoek en procesbegeleiding versterken elkaar daarbij. Voor de wetenschappelijke ondersteuning en de brochure deden VLM en de betrokken lokale coalities beroep op de kennis van experten van Sumaqua, de Bodemkundige dienst van België, SWECO, Boerennatuur, Cluster en de procesbegeleiding van AWB en Createlli.
Op weg naar uitvoering
De eerste fase van Weerbaar Water+Land+Schap zit erop. De komende jaren gaan we de werken in het landschap uitvoeren, monitoren en bijsturen. Vanuit losse initiatieven groeit zo een samenhangend landschap die Vlaanderen stap voor stap weerbaarder maakt tegen droogte en overstromingen.
De brochure en de tien leerpunten bieden een goede voorbereiding voor samenwerkingsverbanden, in het kader van de Blue Deal 2.0, die willen werken aan integratie van doelen in sponslandschappen. De Lokale Blue Deal coalities hebben een belangrijke taak om ons verstedelijkte landschap beter voor te bereiden op klimaatverandering.
